⏱ زمان مطالعه: 14 دقیقه
جایگاه متلب و سیمولینک در پژوهشهای دانشگاهی و صنعتی

نرمافزار متلب بستری محاسباتی و چندمنظوره برای تحلیل داده، مدلسازی ریاضی و طراحی الگوریتمهای مهندسی به شمار میرود. ساختار ماتریسی این نرمافزار امکان پیادهسازی معادلات دیفرانسیل پیچیده، پردازش سیگنال و تحلیل سیستمهای کنترل خطی و غیرخطی را با سرعت اجرایی مطلوب فراهم میسازد. بخش سیمولینک نیز محیطی گرافیکی مبتنی بر بلوکدیاگرام ارائه میدهد که امکان تحلیل رفتار گذرا و ماندگار سیستمهای فیزیکی، هیدرولیکی، برقی و مکانیکی را در حوزه زمان و فرکانس به صورت پیوسته یا گسسته ممکن میکند.
علت استفاده گسترده از این بستر در نگارش پروپوزال، تدوین فصل چهارم پایاننامه ارشد و رساله دکتری، قابلیت انطباق آن با استانداردهای مقالات معتبر است. متلب ابزارهای تخصصی موسوم به جعبهابزار یا جعبهابزارهای متنوع را برای شاخههای مهندسی برق، مکانیک، عمران، صنایع، هوش مصنوعی و بیوانفورماتیک مهیا کرده است. وقتی پژوهشگر نیاز دارد اعتبار یک روش ابداعی را بسنجد، بازسازی مدل در یک محیط استاندارد ریاضی اولین مرحله اثبات صحت فرضیات به هیئت داوران خواهد بود.
برای تفکیک نیاز پژوهش، باید مشخص شود مسئله به برنامهنویسی متنی در فایلهای دارای پسوند ام نیاز دارد یا شبیهسازی شماتیک در سیمولینک مدنظر است. اگر مسئله شامل حل معادلات بهینهسازی، آموزش شبکههای عصبی عمیق یا پردازش آرایههای بزرگ عددی باشد، کدنویسی ساختاریافته در امفایل ترجیح داده میشود. در مقابل، برای بررسی پایداری حلقه بسته یک موتور القایی، شبکه هوشمند قدرت یا سیستم تعلیق خودرو، پیادهسازی بلوکی در محیط سیمولینک به درک فیزیکی سیستم کمک شایانی خواهد کرد.
به عنوان یک مثال فرضی، دانشجویی را در نظر بگیرید که قصد دارد رفتار ارتعاشی یک پل معلق را تحت بارگذاری ترافیکی تصادفی مدل کند. اگر وی مدل اجزای محدود سادهشده را مستقیماً از طریق روابط سختی و جرم در قالب ماتریسهای ابعاد بالا تعریف کند، اسکریپتنویسی مستقیم سریعتر پاسخ میدهد؛ اما اگر هدف بررسی تعامل کنترلکننده فعال میراگر با دینامیک خطی سازه باشد، سیمولینک سرعت بازخورد و تنظیم ضرایب را به شکل بصری بهبود میبخشد.
یک اشتباه متداول در این زمینه، اصرار بر مدلسازی مسائل پیوسته چندفیزیکی بسیار سنگین سیالاتی در متلب است؛ مسائلی که نیازمند حلکنندههای حجم محدود هستند و باید ابتدا در نرمافزارهای تخصصی تحلیل شوند. برای سنجش درستی مسیر، پژوهشگر باید قبل از آغاز کدنویسی، ورودیها، متغیرهای حالت، توابع هدف و خروجیهای ماتریسی را به صورت دستی روی کاغذ فرمولبندی کند تا محدودیت حافظه و گام زمانی حل عددی در متلب مدیریت شود.
مطلب مرتبط: درصد مجاز همانندی پایان نامه ارشد
تحلیل فرآیند سفارش شبیه سازی با متلب در رسالهها و پایاننامهها

فرایند ثبت سفارش شبیه سازی با متلب زمانی ماهیت علمی پیدا میکند که ساختار پژوهش از مرحله مسئلهیابی تا اعتبارسنجی شفاف باشد. شبیهسازی در رسالههای دانشگاهی صرفاً به دست آوردن چند نمودار رنگی نیست، بلکه بازتابدهنده تئوری مطرحشده در فصل سوم پایاننامه است. این سازوکار شامل ترجمه دقیق مدلهای مفهومی، معادلات دیفرانسیل پارهای، فرآیندهای تصادفی یا ساختارهای کنترلی به دستورات رایانهای بدون هرگونه انحراف از فرضیات اصلی پژوهش است.
ریشه بسیاری از مغایرتهای فنی میان پروپوزال مصوب و شبیهسازی نهایی، شفاف نبودن شرایط اولیه، پارامترهای پایدارساز و دامنه تغییرات متغیرها است. در فرآیند واگذاری شبیهسازی، مجری باید منطق الگوریتم را درک کرده و دانشجو نیز بتواند گامبهگام منطق ریاضی را با سرفصلهای مصوب پروپوزال تطبیق دهد. در غیر این صورت، مدل خروجی نهایی ممکن است از نظر ریاضی صحیح کار کند، اما با اهداف علمی نگارش مقاله و دفاع از رساله همخوانی نداشته باشد.
شرط کلیدی برای واگذاری و پیشبرد این مدلسازیها، ارائه یک مقاله مبنا معتبر و دارای داوری همتا همراه با فرمولاسیون روشن است. در صورتی که پژوهش بر مبنای گسترش یک کار قبلی است، ابتدا باید بازتولید دقیق نتایج مقاله مرجع به عنوان خط مبنا انجام پذیرد. پس از همپوشانی نتایج پایه، اعمال نوآوریهای ادعاشده در پروپوزال نظیر اضافه کردن محدودیتهای عملیاتی، کنترلکنندههای بهینه یا الگوریتمهای فراابتکاری در دستور کار قرار میگیرد.
فرض کنید پژوهشگری برای پایاننامه کارشناسی ارشد مهندسی صنایع میخواهد مسئله زمانبندی خط تولید منعطف را با الگوریتم ژنتیک چندهدفه مدل کند. وی باید توابع برازش هزینه و زمان توقف، ماتریس توالی عملیات و قیود تقدم را به وضوح مکتوب نماید. اگر پروژه بدون مشخص بودن ساختار کروموزومها و نحوه جریمه کردن جوابهای نشدنی اجرا شود، برنامه تولید جوابهایی نامعتبر میدهد که در جلسه پیشدفاع رد خواهد شد.
خطای پرشمار دانشجویان این است که فایل شبیهسازی را مانند یک جعبه سیاه تحویل میگیرند بدون اینکه به تفسیر فیزیکی شیب نمودارها، خطای ماندگار و ریشههای معادلات تسلط داشته باشند. پیش از قطعی کردن پذیرش شبیهسازی، همواره اجرای یک آزمون حساسیت ضروری است؛ یعنی با تغییر جزئی در پارامترهای ورودی حساس، باید رفتار منطقی سیستم و جهت تغییر متغیرهای خروجی با اصول پایه رشته همخوانی داشته باشد.
مطلب مرتبط: سفارش تدوین سمینار کارشناسی ارشد
شبیهسازی الگوریتمهای هوش مصنوعی و بهینهسازی هوشمند

پیادهسازی روشهای هوش مصنوعی نظیر شبکههای عصبی عمیق، استنتاج فازی و الگوریتمهای تکاملی در متلب مبتنی بر تبدیل توابع هزینه به نگاشتهای چندبعدی است. ابزارهای متلب به کاربران اجازه میدهند معماری شبکههای پیچیده مانند کانولوشنال یا بازگشتی را پیادهسازی کرده و نرخ یادگیری، اندازه دستههای آموزشی و معیارهای توقف را کنترل کنند. این فرآیند مکانیکی دادهها را از فاز پیشپردازش تا ارزیابی نهایی دقت پیشبینی با معیارهایی نظیر میانگین مربعات خطا پیش میبرد.
علت اقبال محققان به بهینهسازی در این محیط، انعطافپذیری بالای ساختار حلقهها برای تلفیق الگوریتمهایی نظیر ازدحام ذرات، ژنتیک و نهنگ با مدلهای فیزیکی سیمولینک است. در بسیاری از پایاننامهها، تنظیم پارامترهای بهینه یک سامانه دینامیکی به یک مسئله غیرخطی و دارای قید تبدیل میشود. متلب امکان تبادل داده بین اسکریپت بهینهسازی و شبیهساز دینامیکی را در هر تکرار فراهم میآورد تا کمترین میزان خطای ردیابی حاصل گردد.
معیار تصمیمگیری برای انتخاب بین توابع آماده جعبهابزارها و کدنویسی از پایه، میزان نوآوری مورد ادعا در نگارش مقاله است. چنانچه پژوهشگر در حال معرفی یک الگوریتم فراابتکاری هیبریدی جدید باشد، توابع آماده کفایت نمیکند و باید تمامی مراحل عملگرهای جهش، تقاطع و استراتژی نخبهگرایی خطبهخط در توابع مجزا نوشته شوند. اما اگر هوش مصنوعی صرفاً نقش ابزاری برای تخمین پارامتر یک مدل مکانیکی یا شیمیایی را دارد، توابع بهینهشده پیشفرض کفایت خواهد کرد.
یک سناریوی فرضی را برای طبقهبندی سیگنالهای معیوب ارتعاشاتی بیرینگ در نظر بگیرید. اگر پژوهشگر پنجاه مشخصه آماری حوزه زمان و فرکانس استخراج کرده باشد، ممکن است با پدیده بیشبرازش مواجه شود. در اینجا استفاده از الگوریتم ماشین بردار پشتیبان پیادهسازیشده در کد، در صورتی که دادهها به درستی به بخشهای آموزش، ارزیابی متقابل و آزمون نهایی تقسیم نشده باشند، به صورت صوری خطای صفر درصد میدهد در حالی که روی دادههای واقعی دنیای مهندسی کارایی نخواهد داشت.
مطلب مرتبط: تحلیل آماری با زبان R
اشتباه معمول در سفارش این الگوریتمها، چشمپوشی از استانداردسازی و نرمالسازی دادههای ورودی بین بازه صفر تا یک یا منهای یک تا مثبت یک است که منجر به اشباع نورونها و کندی همگرایی میشود. برای بررسی عملی مدل، لازم است همیشه ماتریس درهمریختگی و نمودارهای تحلیل مشخصه عملکرد سیستم برای مجموعهداده آزمون مجزا ترسیم شده و پایداری ضرایب پس از تکرارهای مستقل متعدد اثبات شود.
پیادهسازی سیستمهای کنترل، قدرت و پردازش سیگنال
تحلیل سیستمهای کنترل مدرن، دینامیک غیرخطی پرواز و ریزشبکههای قدرت در سیمولینک متکی بر حلکنندههای عددی معادلات دیفرانسیل جبری است. این حلکنندهها مانند اودئی۲۳تی یا اودئی۱۵اس برای پدیدههای با سفتی بالا تنظیم شدهاند و جریانهای سریع سوئیچینگ الکترونیک قدرت را با دقت میکروثانیه ردیابی میکنند. در پردازش سیگنال نیز فیلترهای دیجیتال، تبدیلهای موجک و تفکیک اجزای فرکانسی بر روی دادههای پیوسته به صورت سری زمانی اعمال میگردند.
دلیل پیچیدگی این گروه از شبیهسازیها، حساسیت بالای سیستمها به خطاهای محاسباتی، پدیده تکینگی در ماتریس هدایت شبکه و انتخاب نادرست گام زمانی حل است. در پروژههایی مانند کنترل مقاوم یا تطبیقی، اثبات تئوری پایداری لیاپانوف باید در نتایج شبیهسازی عینا مشاهده شود؛ یعنی در حضور نویز اندازهگیری، اغتشاش نامعین و نامعینیهای ساختاری، خروجی همچنان کراندار بماند و ردیابی سیگنال مرجع بدون نوسانات نامیرا محقق شود.
پژوهشگر هنگام سفارش شبیه سازی با متلب در این حوزه باید تعیین کند که آیا شبیهسازی در حالت زمانپیوسته انجام میشود یا ملزومات پیادهسازی بلادرنگ و زمانگسسته با حضور تاخیر سنسورها ملاک است. اگر هدف نهایی استخراج کد سی برای پردازندههای سیگنال دیجیتال باشد، باید مدل بلوکی بدون استفاده از المانهای متغیر پیوسته و صرفاً با بلوکهای گسسته سازگار با تبدیل کد طراحی گردد.
به عنوان مثالی فرضی در مهندسی برق قدرت، مدلسازی یک مزرعه بادی مبتنی بر ژنراتور القایی دو سو تغذیه را لحاظ کنید که تحت افت ولتاژ شدید در شبکه بالادست قرار میگیرد. اگر مدل مبدلهای سمت روتور و استاتور صرفاً با منابع ولتاژ ایدهآل جایگزین شوند، پدیده گذرا و اضافه جریان حلقه روتور مشاهده نخواهد شد؛ بنابراین داوران تسلط مدل به حفاظت عبور از خطای ولتاژ پایین را رد خواهند کرد.
مطلب مرتبط: تحلیل آماری پرسشنامه پایان نامه
یک اشتباه رایج، تنظیم گام زمانی حلکننده با مقادیر بیش از حد بزرگ برای بالا بردن سرعت شبیهسازی است که منجر به خطاهای پنهان همگرایی و ایجاد نوسانات مصنوعی میگردد. راهکار بازبینی مطمئن این است که پژوهشگر یکبار مدل را با گام زمانی متغیر و یکبار با گام زمانی ثابت بسیار کوچک اجرا کند؛ تطابق پاسخ حالت گذرا در هر دو حالت، نشاندهنده استقلال خروجیها از ویژگیهای عددی حلکننده است.
مقایسه رویکردهای پیادهسازی در متلب
برای اتخاذ بهترین تصمیم در انتخاب ابزار پیادهسازی متلب متناسب با ساختار پایاننامه، تحلیل تفاوتهای بنیادین شیوههای مختلف توسعه مدل ضروری است. جدول زیر متداولترین رویکردها را از ابعاد مختلف فنی مقایسه میکند.
| روش پیادهسازی | بستر اصلی | حجم مصرف حافظه | سرعت محاسبات ریاضی | کاربرد پژوهشی مرسوم |
|---|---|---|---|---|
| اسکریپتنویسی ساختاریافته | امفایل و توابع | پایین و قابل مدیریت | بسیار بالا به دلیل برداریسازی | الگوریتمهای بهینهسازی، محاسبات عددی، آمار |
| مدلسازی بلوکی و چندفیزیکی | سیمولینک و سیماسکیپ | متوسط تا بالا | وابسته به نوع حلکننده عددی | سیستمهای کنترل دینامیکی، شبکههای الکتریکی |
| جعبهابزارهای کاربردی آماده | محیطهای تخصصی هدایتشده | بالا به علت لایههای واسط | متوسط | آموزش سریع مدلها، تحلیلهای استاندارد اولیه |
جدول فوق نمایانگر این واقعیت است که برنامهنویسی برداری سرعت بالایی برای عملیات ماتریسی سنگین به همراه دارد، در حالی که مدلسازی بلوکی بار محاسباتی بیشتری بر پردازنده تحمیل میکند اما فهم ساختار فیزیکی را برای داوران پایاننامه ملموستر میسازد. بر این اساس، ترکیب بهینه این دو رویکرد در بسیاری از رسالهها به کار گرفته میشود تا دقت و بازدهی همزمان تامین گردند.
استانداردهای صحهگذاری و اعتبارسنجی خروجی شبیهسازی
پایه و اساس بخش نتایج هر رساله دانشگاهی و مقاله علمی معتبر، صحهگذاری یافتهها است. این فرآیند بر دو اصل استوار است: تطابق کدهای نوشته شده با قوانین ریاضیاتی حاکم، و اعتبارسنجی رفتار سامانه با شواهد تجربی یا کارهای منتشرشده قبلی. بدون گذر از این دو فیلتر، حتی پیچیدهترین کدهای چند هزار خطی متلب فاقد وجاهت علمی جهت استناد در گزارش نهایی پایاننامه خواهند بود.
انگیزه داوران در زیر سوال بردن نتایج متلب معمولاً ناشی از عدم بررسی رفتار سیستم در نقاط بحرانی، تکیه بر شرایط بسیار ایدهآل و حذف اثر نویز و اغتشاش است. برای نمونه، اگر مدلی برای پایداری حرارتی یک رآکتور شیمیایی ارائه شود اما پارامترهای مدل در یک باند فرکانسی یا بازه دمایی خاص ناپایدار شوند و مولف به آن اشاره نکرده باشد، اصالت کار مخدوش قلمداد میشود.
مطلب مرتبط: سفارش پروپوزال روانشناسی
شاخص ارزیابی زمانی تحقق مییابد که شبیهسازی در دو سناریو سنجیده شود: نخست بازتولید دادههای یک کار مرجع تحت شرایط کاملاً یکسان با هدف نشان دادن صفر بودن خطای بازتولید، و سپس پیادهسازی شرایط فرضی مطالعه کنونی با رویکرد تحلیل حساسیت. در کارهای مقایسهای باید از آزمونهای فرض آماری ناپارامتری یا پارامتری نظیر آزمون فریدمن یا ویلکاکسون به منظور نشان دادن تفاوت معنادار آماری بین روش پیشنهادی و روشهای پیشین استفاده شود.
فرض کنید در یک پروژه طراحی مبدل مخابراتی برای کاهش نرخ خطای بیت، مدلی در متلب کدنویسی شده است. اگر فرستنده و گیرنده فقط با یک کانال بدون نویز گاوسی سنجیده شوند، نرخ خطای بسیار پایینی ثبت میشود که فاقد ارزش عملیاتی است. اما اگر اثر کانال رایلی، محوشدگی فرکانسگزین و خطای همگامسازی فاز نیز به متلب افزوده شود و منحنی نرخ خطا همچنان برتری منطقی الگوریتم را حفظ کند، اعتبار مدل اثبات شده است.
یک انحراف متداول، گزارش میانگین نتایج تکرار الگوریتمهای کاتورهای با تعداد اندک (مثلا ۳ بار اجرا) است؛ الگوریتمهای مبتنی بر تصادف مانند تبرید شبیهسازیشده یا استعمارزدایی حداقل به ۳۰ بار اجرای مستقل برای گزارش میانگین و انحراف معیار استاندارد نیاز دارند. بررسی عملی این مرحله شامل استخراج نمودارهای جعبهای و ثبت دقیق فواصل اطمینان آماری برای تمام متغیرهای مورد ادعای پژوهش است.
اصول مستندسازی، کدنویسی تمیز و آموزش جهت دفاع پایاننامه
کد متلبی که فاقد مستندسازی و ساختار خوانا باشد، در زمان دفاع یا ویرایش نهایی پایاننامه به یک مانع جدی تبدیل میشود. معماری کد استاندارد باید شامل نامگذاری با معنی متغیرها، توضیحات شفاف به ازای هر بلوک منطقی، بخشبندی منظم برای بارگذاری پارامترها و ترسیم استاندارد نمودارها باشد. این رویکرد به دانشجو امکان میدهد بدون وابستگی، جریان انتقال داده در برنامهنویسی را دنبال کند.
مطلب مرتبط: شاخص های برازش مدل در ایموس چیست
دلیل اصلی استرس پژوهشگران در جلسه دفاع این است که نحوه کارکرد داخلی توابع متلب را متوجه نشدهاند و در پاسخ به سوالات داوران پیرامون مفهوم ریاضی متغیرها ناتوان میمانند. کدی که خطوط آن بدون توضیح در هم تنیده شده باشد، تغییر ساده یک پارامتر ورودی را به معضلی زمانبر مبدل میکند و روند دفاع یا اعمال اصلاحات پس از داوری را مختل میسازد.
برای دریافت نتیجه استاندارد در سفارش شبیه سازی با متلب، دریافت یک گزارش راهنما همراه با کد ضروری است. این گزارش باید ساختار فایلها، تقدم اجرای اسکریپتها، نسخه نرمافزاری مورد نیاز و جعبهابزارهای استفادهشده را مستند کند. علاوه بر این، در کدهای طولانی، جداسازی فایل دادهها، اسکریپت اصلی محاسبات و اسکریپت رسم نمودارها ساختاری استاندارد پدید میآورد.
به عنوان نمونهای عملی، اسکریپتی را در نظر بگیرید که برای محاسبه جریان بار در سیستم ۳۳ باسه توزیع برق نوشته شده است. اگر تمام مقادیر ولتاژ، امپدانس خطوط و بارهای اکتیو به صورت متغیرهای بینام در داخل فرمولها درج شده باشند، ایجاد کوچکترین سناریوی تغییر ساختار شبکه با خطا متوقف میشود؛ در مقابل، استفاده از ساختارهای دادهای مشخص و آرایههای سلولی امکان بازآفرینی مدل را به راحتی فراهم میآورد.
یک غفلت رایج این است که نمودارهای خروجی با تنظیمات اولیه نرمافزار بدون تعیین مقیاس محورها، برچسبها و بردار اندازه فونت متناسب با فرمت رساله ذخیره شوند. برای ارزیابی کیفی، پیش از جلسه تمرین دفاع، بررسی کنید که تمامی نمودارهای متلب با فرمتهای باکیفیت برداری استخراج شده باشند و در اسلایدهای نهایی، برچسب متغیرها به همراه یکاها به صورت خوانا و بدون ابهام درج شده باشند.
اشتباهات فنی متداول در پروژههای شبیهسازی متلب
شکست فنی در شبیهسازیهای متلب اغلب ناشی از عدم شناخت زیرساختهای محاسباتی این برنامه است. درک این موارد مانع از هدررفت منابع و تولید تحلیلهای نادرست خواهد شد.
مطلب مرتبط: تعداد اسلاید استاندارد برای دفاع پایان نامه
- استفاده نامناسب از حلقههای تکرار تودرتو به جای عملیات برداری، که باعث کندی فرآیند محاسبات و افزایش زمان اجرا از چند ثانیه به چندین ساعت میشود.
- تعریف متغیرها در فضای کاری اصلی بدون بهرهگیری از توابع محلی، که باعث تداخل اسامی و بروز رفتارهای غیرقابل پیشبینی در طول محاسبات ریاضی میگردد.
- غفلت از شرایط اولیه متغیرهای حالت در انتگرالگیرهای سیمولینک، که سبب پاسخهای گذرای اشتباه و در نتیجه گزارش نامعتبر از رفتار سیستم میشود.
- تنظیمات نادرست تلورانس خطای نسبی و مطلق در حلکنندههای عددی که باعث جهشهای محاسباتی ناخواسته یا توقف نابهنگام الگوریتم خواهد شد.
- ذخیرهسازی اطلاعات با ابعاد بسیار بزرگ در حافظه رم بدون آزادسازی متغیرهای بلااستفاده از طریق دستورات پاکسازی حافظه در طول شبیهسازیهای سنگین.
تکرار این خطاهای فنی موجب فرسودگی تحلیلها در مقطع پژوهشی میگردد. رعایت اصول بهینهسازی کدنویسی، بررسی پایداری فازهای محاسباتی و سنجش مداوم فضای اشغالشده حافظه، ضامن دریافت نتایجی بدون نقص فنی و دارای پشتوانه محکم علمی در خروجیهای متلب خواهد بود.
پرسشهای پرتکرار پیرامون شبیهسازیهای متلب
آیا تفاوت نسخه متلب در بازتولید نتایج یک پایاننامه موثر است؟
بله؛ بهروزرسانی نسخههای متلب ممکن است شامل تغییر در توابع درونی، تغییر حلکنندههای عددی پیشفرض و حتی نحوه پیادهسازی بلوکهای سیمولینک باشد. همواره باید مدل را در همان نسخهای که شبیهسازی تدوین شده، بررسی و مستند نمود.
چگونه میتوان از اصالت و نوآوری کدهای متلب در مقایسه با جعبهابزارهای آماده مطمئن شد؟
نوآوری در متلب با شخصیسازی الگوریتمها و نگارش معادلات اختصاصی در توابع مستقل پدیدار میگردد. استفاده انحصاری از جعبهابزارهای گرافیکی بدون اعمال تغییرات، در مقالات علمی معتبر و رسالههای دکتری مورد پذیرش قرار نمیگیرد.
برای رفع خطای عدم همگرایی در حل معادلات دیفرانسیل سیمولینک چه رویکردی باید اتخاذ شود؟
کاهش گام زمانی حداکثری حلکننده، تغییر نوع حلکننده از صریح به ضمنی مانند اودئی۱۵اس برای سیستمهای سفت، و بررسی مجدد مقادیر فیزیکی سیستم جهت حذف تکینگیهای ناگهانی اولین اقدامات اصلاحی هستند.
آیا استخراج نمودار با متلب نیازمند پیشپردازش خاصی است؟
برای نگارش مقاله و رساله، نمودارها باید دارای نام محور همراه با یکا، خطوط راهنما، نشانگر دادههای متمایز، ضخامت خطوط مناسب و اندازه فونت هماهنگ با متن اصلی باشند و در فرمتهای برداری یا تصاویر با وضوح حداقل سیصد نقطه در اینچ صادر شوند.


